Điểm danh một số lễ hội về cơm độc đáo trên thế giới
Khám phá những lễ hội về cơm độc đáo trên thế giới, tôn vinh hạt lúa, văn hóa ẩm thực và nghi lễ truyền thống gắn với mùa màng đầy màu sắc.
Lễ mừng lúa mới (Tết cơm mới) của người Thái (Việt Nam)
Lễ mừng cơm mới hay còn được gọi là Tết cơm mới/ Tết Hạ Nguyên được tổ chức vào thời điểm bông lúa chín vàng (thường là tháng 9 và tháng 10 hằng năm). Đối với người Thái, đây là dịp để bày tỏ lòng biết ơn đối với mẹ Thiên Nhiên đã ban phát mùa màng bội thu. Đây cũng là thời điểm trọng đại để tưởng nhớ đến những người đã khuất.
1. Ý nghĩa của lễ mừng Lúa Mới (Tết cơm mới)
Người Thái tin rằng: để có một mùa vụ bội thu, thì sự phù hộ của đất trời, tổ tiên là rất quan trọng. Họ quan niệm: “Con cháu không dám ăn trước, không thể ăn qua mặt gia tiên” nên tổ tiên phải là người ăn cơm mới đầu tiên, nếu không mùa sau cây lúa sẽ không tốt và sẽ không được bội thu.
Vì vậy, để bày tỏ lòng thành với tổ tiên và công ơn sinh thành của cha mẹ, mừng mùa màng bội thu và cầu cho con cháu khỏe mạnh, mưa thuận, gió hòa giúp năm sau lại có những mùa vụ tươi tốt, mỗi gia đình dù có hoàn cảnh như thế nào vẫn phải cố gắng thu xếp làm lễ cơm mới thật chỉnh chu. Lễ cúng còn lại nghi thức để cầu mong cho mưa thuận gió hòa, mùa màng đợt sau vẫn sẽ được bội thu.
Nguồn: VOV
2. Lễ vật cần chuẩn bị
Để chuẩn bị các món cho lễ cúng, công đoạn quan trọng nhất là chuẩn bị lúa mới. Người Thái sẽ theo dõi lúa trên nương nhà mình, đợi đến khi hạt lúa đầy hạt, chín non thì gặt, chọn bông lúa đẹp nhất luộc chín từng bó lúa, sau đó treo hong khô trên giàn bếp khoảng 2-3 ngày, rồi bỏ vào cối giã bằng tay sẽ cho ra nguyên liệu khầu hang (hay còn được gọi là xôi cốm). Khi đã có được những hạt khầu hang, họ sẽ đem ngâm, trộn, phải thật khéo tay để nếp mới không bị nhão, sau đó lại hông khô thêm lần nữa trên bếp củi.
Đồ lễ gồm có một con gà, một con vịt, thịt lợn luộc (không bắt buộc), rượu trắng, xôi và cơm mới, hương và hoa cúng, cá nướng, các loại bánh truyền thống. Các lễ vật được chia làm 3 mâm lễ: 1 mâm để cúng thổ địa, 1 mâm cúng tổ tiên và 1 mâm cúng vía lúa để mừng cơm mới (mâm lễ này chỉ gồm các con vật hay phá hoại mùa màng như châu chấu và chuột rừng).
Đặc sắc mâm cúng lễ hội mừng lúa mới (Tết cơm mới) của người Thái
3. Lễ mừng lúa mới diễn ra như thế nào?
Đầu tiên, gia chủ thắp hương và đọc lời khấn (tiếng Thái) mời tổ tiên về hưởng hương lúa mới. Mâm lễ thường đặt dưới bàn thờ tổ tiên, với xôi nếp mới đặt ở vị trí trung tâm. Ở một số vùng, người Thái còn mời thầy Then hoặc ông mo về làm lễ cúng thần linh. Thầy Then sẽ đọc bài khấn bằng tiếng Thái, mời các vị thần như thần lúa, thần đất, thần núi đến chứng giám và phù hộ cho vụ mùa sau thuận lợi. Đây là phần nghi thức mang nhiều yếu tố tín ngưỡng và thể hiện lòng biết ơn sâu sắc của cộng đồng dân tộc người Thái đối với thiên nhiên.
Sau khi hoàn tất việc cúng bái, gia đình bước vào nghi thức “ăn cơm mới”. Mỗi thành viên trong nhà đều ăn trước một nắm xôi đầu tiên từ lúa mới như một cách nhận lộc và cầu may. Người Thái quan niệm rằng chỉ sau khi đã dâng lễ và nhận sự chứng giám của tổ tiên thì họ mới được chính thức thưởng thức hạt gạo mới của mùa.
Lễ hội Cơm Trộn của Hàn Quốc
1. Ý nghĩa
Bibimbap (hay còn gọi là món cơm trộn) từ lâu được xem là linh hồn của ẩm thực Hàn Quốc. Món ăn làm từ cơm nấu từ nước dùng xương bò cộng thêm các nguyên liệu đa dạng gồm rau (rau xà lách, cải cúc, rau dền rau chân vịt và cải thảo), giá đỗ, trứng, thịt bò, ngưu bàng, các loại rau củ và nước sốt tương ớt đỏ (gochujang). Tất cả tạo nên một món ăn cân bằng dinh dưỡng và hài hòa màu sắc, vị giác.
Cơm trộn là món ăn truyền thống của người Hàn
Lễ hội Bibimbap không chỉ là dịp để thưởng thức món ăn, mà còn tôn vinh truyền thống ẩm thực địa phương, quảng bá văn hoá, bản sắc đặc trưng của Hàn Quốc.
Thông qua lễ hội, cộng đồng người dân địa phương và du khách nước ngoài có cơ hội giao lưu, chia sẻ, trải nghiệm ẩm thực Hàn Quốc, thể hiện giá trị của sự hòa hợp, sáng tạo và gắn kết.
2. Lễ hội diễn ra như thế nào?
Mỗi năm vào dịp tháng mười, tại vùng cổ kính Jeonju Hanok Village (tỉnh Bắc Jeolla, Hàn Quốc) diễn ra lễ hội Jeonju Bibimbap Festival — một sân chơi ẩm thực đầy màu sắc, nơi tinh hoa của món Bibimbap (cơm trộn) được tôn vinh và chia sẻ rộng rãi.
Trong suốt lễ hội, người tham dự có thể hòa mình vào các hoạt động đặc sắc: từ việc thưởng thức các biến thể bibimbap đến tự tay tham gia pha trộn món ăn trong những “bát cơm trộn khổng lồ” — đủ để phục vụ cả nghìn người — với muỗng gỗ lớn, tạo nên khoảnh khắc cộng đồng ấm áp và vui nhộn. Bên cạnh đó lễ hội còn thu hút đông đảo người tham gia vào các lớp học nấu ăn, làm các món ăn truyền thống, các khu chợ ẩm thực địa phương, cũng như trình diễn văn hoá địa phương, mang lại trải nghiệm toàn diện về ẩm thực và đời sống của người dân Hàn Quốc.
Ngày hội làm cơm trộn Couscous quốc tế ở Algeria
Couscous là món ăn truyền thống của cư dân vùng Bắc Phi, được làm bằng bột mì thô hấp chín với rau củ và thịt. Vào năm 2020, món cơm trộn Couscous đã được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hiệp Quốc (UNESCO) đưa vào danh sách di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại.
1. Ý nghĩa
Couscous là món ăn truyền thống mang đậm bản sắc văn hóa của Algeria và nhiều vùng Bắc Phi, được xem như “linh hồn” ẩm thực dân tộc. Lễ hội Quốc tế Cơm trộn Couscous ra đời với mục đích tôn vinh món ăn ấy, không chỉ như một món ăn thường ngày, mà như biểu tượng gắn liền với lịch sử, truyền thống, đời sống gia đình và cộng đồng của người Algeria.
Món cơm trộn Couscous
Qua ngày lễ, món Couscous được nhìn nhận như một di sản văn hoá sự kiện nhằm giúp bảo tồn, gìn giữ các kỹ thuật làm couscous truyền thống, đồng thời lan tỏa giá trị đó đến công chúng trong và ngoài nước. Đây cũng là dịp giúp mỗi người tham dự tưởng nhớ ký ức, kết nối với người thân, gia đình, biến món ăn giản dị thành sợi dây liên kết giữa quá khứ và hiện tại.
2. Chuẩn bị món ăn
Nguyên liệu chính là bột semolina để làm couscous, rau củ, thịt, gia vị, các loại rau địa phương, được chuẩn bị kỹ lưỡng để đảm bảo chất lượng và tính chân thật của món ăn.
Đồng thời, dụng cụ nấu truyền thống (nồi hấp couscous) cũng được sắp xếp, cùng không gian bếp, khu vực phục vụ và các gian trưng bày sản phẩm liên quan (gia vị, đồ thủ công…) để khách tham dự dễ quan sát, thưởng thức và mua sắm.
3. Cách thức thực hiện
Khi ngày hội diễn ra, chương trình thường kéo dài trong nhiều ngày, với các hoạt động chính như: cuộc thi nấu couscous — dành cho chuyên nghiệp, nghiệp dư, thí sinh trẻ; trưng bày các biến thể couscous từ khắp các vùng; và khu vực phục vụ, mời khách thưởng thức món ăn.
Trong các buổi thi, các đầu bếp thể hiện tài năng: họ biến tấu couscous truyền thống hoặc sáng tạo phiên bản mới, sử dụng nguyên liệu đặc trưng của từng vùng — từ hầm với thịt cừu, rau củ tới các biến thể chay, với cách trình bày đẹp mắt. Ban giám khảo (có chuyên gia) cùng khán giả thưởng thức và chấm điểm món ăn dựa trên hương vị, kỹ thuật chế biến, nguyên liệu, sáng tạo và thẩm mỹ.
Cuộc thi Couscous
Song song đó là các gian hàng trưng bày nơi khách tham quan có thể tìm hiểu cách làm couscous truyền thống, xem biểu diễn nấu ăn thủ công, mua nguyên liệu, gia vị, đồ thủ công địa phương; có nơi tổ chức workshop, giới thiệu văn hoá, truyền thống vùng miền.
Cuối mỗi kỳ, thường có lễ trao giải cho những người, đội nấu xuất sắc nhằm tôn vinh nghệ nhân, đầu bếp, khuyến khích gìn giữ và phát triển nghệ thuật ẩm thực couscous.
Đội thắng cuộc thi làm món Couscous ngon nhất
Tóm tắt
Một số quốc gia có các hoạt động nhằm tôn vinh lúa gạo (cơm) trên thế giới như: lễ mừng lúa mới tại Việt Nam, lễ cơm trộn tại Hàn Quốc, lễ cơm Couscous ở Algeria. Lễ mừng lúa mới của người Thái ở Việt Nam là nghi lễ tạ ơn trời đất và tổ tiên đã phù hộ mùa màng, với các mâm cúng từ lúa mới và nghi thức ăn nắm xôi đầu tiên để nhận lộc. Ngày hội Bibimbap của Hàn Quốc tôn vinh món cơm trộn truyền thống, diễn ra ở Jeonju với nhiều hoạt động như trộn bibimbap khổng lồ và trải nghiệm ẩm thực – văn hóa. Cuộc thi nấu Couscous ở Algeria nhằm gìn giữ và quảng bá món couscous – di sản UNESCO, thông qua các cuộc thi nấu ăn, trưng bày và hoạt động trải nghiệm văn hóa địa phương.
Đọc thêm:
Khám phá vai trò và ý nghĩa văn hóa của gạo trong nền ẩm thực Châu Á
Website: gaohoanghao.vn
Email: gaohoanghao@gmail.com
Facebook: Tâm Gạo
Liên hệ: 0378.830.179
- Chi Nhánh TP. Hồ Chí Minh
18-20 Đường Số 9, xã An Phú Tây, Huyện Bình Chánh, TP.HCM
35 Nguyễn Thượng Hiền, Phường 5, Quận Bình Thạnh, TP.HCM
57C Mai Văn Vĩnh, Phường Tân Quy, Quận 7, TP.HCM.
Shophouse S6.02.01.S07, Phân Khu Origami, Vinhome Grand Park, Thủ Đức, TP. Hồ Chí Minh
- Chi Nhánh Bình Định
142 Hùng Vương, Nhơn Phú, Quy Nhơn, Bình Định.
171 Đào Tấn, xã Tuy Phước, tỉnh Gia Lai (Bình Định cũ)
- Chi nhánh Lâm Đồng
148 Đào Duy Từ, phường 1 Bảo Lộc, Lâm Đồng.
- Chi nhánh Đà Nẵng
612 Núi Thành, phường Hòa Cường, thành phố Đà Nẵng.
