Mô hình lúa tôm là gì?

Mô hình lúa tôm (hay còn gọi là luân canh tôm lúa) là phương thức canh tác nuôi tôm và trồng lúa luân phiên nhau trên cùng một diện tích đất.  

Mô hình lúa tôm

Nguồn ảnh: Báo Biên Phòng

Nguồn gốc và khu vực áp dụng

Mô hình lúa tôm bắt nguồn từ tự nhiên tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), nhằm thích ứng với điều kiện xâm nhập mặn từ nhiên của vùng ven biển, đây là nơi chịu ảnh hưởng lớn của sự xâm nhập mặn. Mô hình “con tôm ôm lúa” được phát hiện tình cờ bởi một số hộ dân các tỉnh Cà Mau, Bạc Liêu. Khi thu hoạch lúa họ phát hiện có nhiều con tôm, tép sống ở xung quanh ruộng, từ đó nảy ra sáng kiến dẫn nước mặn vào ruộng để nuôi tôm, tận dụng để trồng lúa sau vụ.

Hiện nay, Cà Mau được xem là địa phương phát triển mô hình lúa tôm lớn nhất cả nước với hàng chục nghìn hecta canh tác. Ngoài ra, mô hình còn được áp dụng rộng rãi tại các huyện ven biển của Bạc Liêu, Kiên Giang và Sóc Trăng. 

Nguyên lý canh tác luân canh lúa – tôm

Nguyên lý canh tác của mô hình lúa tôm là nguyên lý luân canh hệ sinh thái:

Vào mùa khô, khi độ mặn trong nước tăng cao, người dân tiến hành thả nuôi tôm (thông thường là tôm càng xanh hoặc tôm sú). Đây là khoảng thời gian thích hợp để tôm phát triển nhờ vào nguồn thức ăn tự nhiên và môi trường nước mặn đặc trưng.

Vào mùa mưa, nước mưa giúp rửa trôi độ mặn của môi trường, giảm đi các độc tố trong đất. Người dân tiến hành rửa mặn và gieo trồng lúa trên diện tích đã nuôi tôm trước đó. Cây lúa phát triển tốt nhờ vào nguồn chất thải hữu cơ từ tôm cùng với các sinh vật phù du còn lại. Sau khi thu hoạch lúa, phần gốc rạ và các sinh vật phát triển trong ruộng lúa lại trở thành nguồn dinh dưỡng cho vụ nuôi tôm tiếp theo.

Mô hình luân canh trồng lúa tôm

Ưu điểm về kinh tế và môi trường

Nguồn ảnh: Nông nghiệp và môi trường

Ưu điểm về mặt kinh tế

Người nông dân có thể thu được hai loại sản phẩm trên cùng một diện tích đất trong năm, từ đó tăng giá trị sản xuất và giảm rủi ro khi một đối tượng nuôi hoặc trồng gặp khó khăn. Theo số liệu của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, nhiều vùng sản xuất lúa tôm ở Cà Mau và Kiên Giang đạt lợi nhuận từ 50–100 triệu đồng/ha/năm, cao hơn đáng kể so với canh tác lúa đơn thuần. 

Ưu điểm về mặt môi trường

Về môi trường, mô hình góp phần giảm lượng hóa chất nông nghiệp đưa vào hệ sinh thái. Do tôm rất nhạy cảm với thuốc bảo vệ thực vật nên người dân phải hạn chế hoặc không sử dụng các loại hóa chất độc hại. Nhờ đó, chất lượng đất và nguồn nước được cải thiện, đa dạng sinh học trong ruộng tăng lên.

Những thách thức khi triển khai

Việc quản lý nguồn nước đòi hỏi kỹ thuật cao để đảm bảo độ mặn phù hợp cho từng giai đoạn sản xuất. Nếu điều tiết nước không hợp lý, cả lúa và tôm đều có thể bị ảnh hưởng.

Bên cạnh đó, biến đổi khí hậu làm cho thời tiết ngày càng khó dự đoán, gây khó khăn trong việc xác định thời điểm chuyển đổi giữa hai vụ sản xuất. Dịch bệnh trên tôm, đặc biệt là bệnh đốm trắng và hoại tử gan tụy cấp tính, cũng là nguy cơ lớn đối với người nuôi.

Ngoài ra, nhiều hộ nông dân còn thiếu vốn đầu tư, thiếu kiến thức kỹ thuật và gặp khó khăn trong việc tiếp cận các thị trường tiêu thụ có giá trị cao. Hệ thống thủy lợi ở một số địa phương chưa được đầu tư đồng bộ cũng làm giảm hiệu quả sản xuất.

Website: gaohoanghao.vn 

Shopee: Tâm Gạo

Email: gaohoanghao@gmail.com

Facebook: Tâm Gạo

Liên hệ: 0378.830.179

  • Chi Nhánh TP. Hồ Chí Minh 

18-20 Đường Số 9, xã Bình Chánh, TP.HCM

57C Mai Văn Vĩnh, phường Tân Hưng, TP.HCM.

  • Chi Nhánh Gia Lai (Bình Định)

142 Hùng Vương, Quy Nhơn Đông, tỉnh Gia Lai.

171 Đào Tấn, xã Tuy Phước, tỉnh Gia Lai

  • Chi nhánh Lâm Đồng 

148 Đào Duy Từ, phường 1 Bảo Lộc, Lâm Đồng.

  • Chi nhánh Đà Nẵng 

612 Núi Thành, phường Hòa Cường, thành phố Đà Nẵng.