Cùng Tâm Gạo tìm hiểu 2 phương pháp canh tác trồng lúa SWD và SRI, đây là 2 phương pháp canh tác giúp giảm phát thải khí, bảo vệ môi trường, quản lý nguồn nước và đất canh tác.

Xu thế canh tác bảo vệ môi trường

Canh tác bảo vệ môi trường đang là xu hướng tất yếu của nhiều quốc giá trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Đảng và Nhà nước ta đã đề ra các chính sách, định hướng phát triển bền vững, đồng thời đưa ra chiến lược và kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội, trong đó có ngành nông nghiệp.

Nhiều chủ trương, chính sách lớn đã được ban hành như “Nghị quyết Trung ương về nông nghiệp, nông dân, nông thôn đến năm 2030; chiến lược phát triển nông nghiệp và nông thôn bền vững giai đoạn 2021-2030; Kế hoạch cơ cấu lại ngành nông nghiệp giai đoạn 2021-2025; Chương trình xây dựng nông thôn mới theo hướng “nông nghiệp sinh thái, nông dân văn minh, nông thôn hiện đại” (Theo Bộ Nông Nghiệp và Môi Trường).

Biến đổi khí hậu gây nhiều áp lực cho nghề trồng lúa nướcNhân rộng mô hình canh tác lúa thân thiện với môi trường

Canh tác lúa phát thải khí ra môi trường như thế nào?

  • Cây lúa chiếm diện tích gieo trồng khá lớn đặc biệt là ở các Quốc giá châu Á, tưởng chừng như vô hại nhưng nhưng nó cũng góp phần ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường sống (nguồn nước, khí hậu, đất,…).
  • Ruộng lúa là một trong những nguồn phát thải khí methane (CH₄) lớn trong nông nghiệp, đây là tình trạng khi ruộng lúa ngập, sản sinh qua quá trình phân giải yếm khí. Phát thải khí methane (CH₄) là một trong nguyên nhân gây hiệu ứng nhà kính.

Khí nhà kính và những điều cần biết | NetZero.VN - Net Zero Viet Nam

  • Ngoài ra, canh tác lúa nước cần lượng nước rất lớn. Theo thống kê, trung bình cần đến hơn 1.000 lít nước để thu hoạch được 1kg gạo. Việc sử dụng quá nhiều lượng nước, mức phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật có thể là tác nhân gây ô nhiễm đất, cạn kiệt tài nguyên nước và ảnh hưởng đến hệ sinh thái tự nhiên.

Phương pháp canh tác trồng lúa giảm phát thải khí nhà kính

1. Phương pháp tưới khô xen kẽ (AWD)

AWD LÀ từ viết tắt của Alternate Wetting and Drying, là phương pháp tưới nước luôn phiên khô và ướt, thay vì để ruộng lúa ngập nước liên tục, nước sẽ được luân phiên rút khô

phương pháp canh tác trồng lúa AWD

phương pháp canh tác trồng lúa AWD

Giai đoạn từ cấy đến đẻ nhánh

Lớp nước ngập trong ruộng lúa nên được giữ ở mức từ 3 – 5 cm, đây là lượng nước cần thiết và vừa đủ để ngăn chặn cỏ dại, giữ ấm cho lúa, đảm bảo quá trình đẻ nhánh được diễn ra thuận lợi.

Giai đoạn cây bắt đầu tạo bông từ thân cây (đòng lúa)

Bắt đầu từ giai đoạn này, tiến hành phương pháp tưới khô xen kẽ. Sau khi đợi cho nước từ ruộng cạn đi tự nhiên (qua quá trình thấm hút từ đất và bay hơi), đến khi mực nước giảm xuống dưới 15cm (so với mặt đất), thì bơm thêm nước ngập lại như lúc ban đầu từ 3 – 5cm.

Giai đoạn 1 tuần trước khi lúa trỗ bông 1 tuần

Bón phân tùy quy trình canh tác (thường là kali và đạm) để nuôi đòng lúa, giúp ra bông to và nặng hạt hơn. Lưu ý lúc này mực nước vẫn dao động từ 3 – 5 cm và sau giai đoạn này vẫn tiếp tục xen kẻ tưới – khô để giữ mực nước.

Giai đoạn sau khi lúa trổ 2 tuần đến khi thu hoạch

Lúc này bắt đầu cho nước cạn dần, rút khô cho đến khi thu hoạch lúa.

Một số điểm cần lưu ý khi áp dụng phương pháp này:

  • Chủ động trong việc tưới tiêu ruộng nước, có hệ thống nước hoàn chỉnh
  • Đảm bảo đồng ruộng bằng phẳng
  • Chú ý ở vùng gieo trồng có đất bị nhiễm phèn, phơi ruộng quá khô có thể bị oxy hóa làm chết rễ

2. Phương pháp canh tác lúa cải tiến (SRI)

Phương pháp canh tác lúa cải tiến (System of Rice Intensification, viết tắt là SRI) là phương pháp giúp tối ưu năng suất cây trồng, bằng cách giảm số lượng giống, số lượng phân bón, thuốc trừ sâu và nước tưới tiêu.

Sản xuất lúa cải tiến theo phương pháp canh tác trồng lúa SRI

Sản xuất lúa cải tiến theo phương pháp canh tác trồng lúa SRI

Quy trình tiến hành canh tác SRI

1. Cấy mạ

Cấy mạ non từ khi cây mạ có từ 2 – 4 lá. Nhổ mạ và cấy nhẹ tay, cấy nông để không làm tổn thương rễ.

Mạ non giúp cây nhanh bén rễ, hồi xanh sớm, đẻ nhánh khỏe và tăng số bông.

2. Cấy thưa

Mật độ cấy trong khoảng từ 25 -35 khóm/m2, mỗi khóm chỉ cấy 1 dảnh. Cấy thưa giúp cây nhận đủ ánh sáng, quang hợp tốt, đẻ nhánh tập trung, giảm cạnh tranh dinh dưỡng.

3. Quản lý nước

  • Từ khi cấy đến sau 3 – 4 ngày từ lần bón thúc lần 1: duy trì mực nước từ 2-2.5 so với mặt ruộng.
  • Từ sau bón thúc lần 1 khoảng 3-4 ngày: rút cạn nước, để ruộng khô tự nhiên, đất đi hơi lún chân, duy trì đến khi lúa bắt đầu phân hóa đòng.
  • Khi lúa phân hóa đòng: tưới nước và bón thúc phân kali, duy trì mực nước 2-3 cm đến giai đoạn lúa chín sáp.
  • Từ khi lúa chín sáp đến lúc sắp thu hoạch: rút cạn nước, để cho ruộng khô, thuận lợi cho thu hoạch.

4. Làm cỏ và sục bùn

  • Làm cỏ sớm bằng phương pháp thủ công
  • Kết hợp với sục bùn để tăng lượng oxy cho rễ, giảm khí độc cho rễ, giúp cây sinh trưởng tốt hơn.

5. Bón phân

  • Bón lót 100% phân chuồng hoai mục hoặc phân hữu cơ vi sinh., 100% phân lân, khoảng 30% lượng phân đạm.
  • Bón thúc lần 1 (8–10 ngày sau cấy): 50% kali, 50% đạm.
  • Bón lần 2 (sau 30-32 ngày cấy): 50% lượng kali còn lại, %đạm phụ thuộc và tình trạng tăng trưởng của cây.

Kết luận

Phương pháp canh tác giảm phát thải là giải pháp thiết thực góp phần giảm phát thải khí hại ra môi trường, nâng cao hiệu quả sản xuất và chất lượng gạo. Việc áp dụng các phương pháp cấy mạ, quản lý nước, phân bón hợp lý giúp tiết kiệm nước, hạn chế thuốc bảo vệ thực vật và bảo vệ tài nguyên môi trường.

Đây cũng là cơ hội để nâng cao thu nhập cho người nông dân, xây dựng thương hiệu gạo Việt trên thế giới. Đây không chỉ là xu hướng của hiện tại mà còn là nền tảng cho một nền nông nghiệp xanh, hiệu quả và bền vững trong tương lai.

Mua hàng chính hãng tại:
Shopee: https://shopee.vn/tam_gao

Website: gaohoanghao.vn 

Shopee: Tâm Gạo

Email: gaohoanghao@gmail.com

Facebook: Tâm Gạo

Liên hệ: 0378.830.179

Hệ thống chi Nhánh:

  • 18-20 Đường Số 9, xã Bình Chánh, TP.HCM
  • 57C Mai Văn Vĩnh, phường Tân Hưng, TP.HCM.
  • 142 Hùng Vương, Quy Nhơn Đông, tỉnh Gia Lai.